ماه، آب رفته است

با دانشمندان (14)

محققان می‌گویند ترك خوردگی‌ها و شكاف های موجود در پوسته سطح ماه نشان می‌دهد كه نزدیكترین همسایه ما در حال كوچك شدن و تحلیل رفتن است. شواهد علمی نشان می دهد كه سرما شعاع كره ماه را در سال‌های اخیر تا حدود 100 متر كاهش داده است.

این كشف پس از دریافت تصاویر حاصل از كاوشگر قمری از خطوط شكستگی غیر معمول موسوم به «شیب‌های تند لوبیت» در ارتفاعات كره ماه حاصل شده است. شكاف‌ها و ترك‌های مشابه اولین بار در تصاویر نزدیك استوای كره ماه توسط فضانوردان ماموریت‌های آپولو در اوائل دهه 1970 مشاهده شدند.

برای دانلود کلیک کنید

بررسی اتموسفر سیارات فرازمینی

وقتی یک سیاره از برابر صفحه ستاره مادر  خود عبور می کند، برای دانشمندان فرصت خوبی فراهم می شود تا طیف های نور سیاره را بازبینی و ترکیب اتموسفر آن را مطالعه کنند.

برای دانلود کلیک کنید

نو که اومد به بازار …

 تعدادي از ستاره‌شناسان در گردهمايي امسال اتحاديه بين‌المللي نجوم در ريودوژانيرو جمع شده بودند تا با يکديگر در اين مورد صحبت کنند که چه مي‌توان انجام داد تا توسط کامپيوتر، اطلاعات را بهتر از خيره شدن در تلسکوپ استخراج کرد. نشست ريودوژانيرو شايد نقطه اوج فعاليت‌هاي اخترشناسان در سالي است که سال جهاني نجوم ناميده شده است. دليل اين‌که اين افتخار نصيب سال 2009 / 1388 شد، اين بود که امسال دقيقا 400 سال از زماني مي‌گذرد که گاليلئو گاليله ، نخستين بار تلسکوپش را به سمت مناطقي از آسمان نشانه رفت تا آن‌چه را که با چشم غير مسلح قابل آشکار شدن نبود، مطالعه کند. هم‌چنين، اين سال تقريبا مقارن با چهارصدمين بزرگداشت زماني است که يوهانس کپلر بر جهانيان روشن کرد که مدار سيارات بيضوي است و نه مدور. اين دو واقعه را مي‌توان آغاز ستاره‌شناسي مدرن دانست.
آهنگ يافته‌ها در اين مدت نه‌تنها کند نشده، که به گفته تعداد زيادي از حضار در گردهمايي، آن‌قدر زياد است که مي‌توان روزگار کنوني را «عصر طلايي» اخترشناسي خواند. نرخ يافته‌ها به موازات پيشرفت وسايل براي درک بهتر جزئيات افزايش يافته است. اين روند باعث سوق يافتن به بهره‌گيري از تلسکوپ‌هاي بزرگ‌تر و البته گران‌تر و همچنين، به کارگيري روش‌هاي مديريتي شده است. با اين وجود، همين مديريت‌گرايي اسباب نگراني برخي از اعضاي انديشمند اتحاديه را فراهم آورده است. آنها از اين نگرانند که گرچه اين گرايش در کوتاه مدت فوايدي را به دنبال خواهد داشت، ولي شايد در طولاني مدت به بروز استعداد‌هاي فردي صدمه بزند.
يک راه براي تشويق افراد مستعد، زماني است که به استفاده تلسکوپ‌ها اختصاص مي‌يابد. رئيس جديد اتحاديه، رابرت ويليامز از انيستيتوي علوم تلسکوپ فضايي، يکي از موافقان اين ايده است. به باور او «پروژه‌هاي داراي ريسک بالا و منافع زياد نيازمند تصميمات دشواري است که بهترين آنها توسط افراد گرفته مي‌شود.» البته او بايد به خاطر داشته باشد که به عنوان سرپرست انيستيتوي علوم تلسکوپ فضايي، در سال 1995 / 1374 مدت ده روز را به يک رصد هابل، معروف‌ترين چشم رصدگر زمين در آسمان، اختصاص داد. به جاي صرف آن زمان روي پروژه‌‌اي با هدف مشخص، او به عنوان يک عمل متواضعانه يا جسورانه، خواست که بداند وقتي تلسکوپ به يک قسمت معمولي از آسمان نشانه رود و براي ده روز به آنجا خيره شود، چه چيز ممکن است ديده شود.

برای دانلود کلیک کنید

تمام فایده های خرس بزرگ

دو خرس آسمانی، یعنی دب اکبر و دب اصغر در شب های بهار در افق دید قرار دارند. هفت ستاره درخشان دب اکبر نقشی را در آسمان ایجاد می کنند که می توان به راحتی آن را در آسمان پیدا کرد و تشخیص داد. دب اکبر مفیدترین الگوی آسمانی برای رصدگران آسمان شب است چراکه ستارگان هفتگانه اش مانند انگشتانی به ستارگان و صورفلکی دیگر آسمان نشانه رفته اند.

برای دانلود کلیک کنید

5 شهریور؛ دو ماه در آسمان؟!

روز 5 شهریور ماه کره مریخ  به بالاترین درجه درخشش در آسمان شب خواهد رسید و به اندازه ماه کامل بزرگی با چشم غیر مسلح  قابل رویت خواهد بود؟!

این پدیده در روز 5 شهریور ماه زمانی اتفاق می افتد که  کره مریخ  به فاصله  34.6 میلیون مایلی خود به زمین می رسد.
حتما در راس ساعت 12:30 نیمه شب آسمان را تماشا کنید .

برای دانلود کلیک کنید

گردباد در مریخ! 

پس از 3 ماه که از آغاز آزمایش های مریخ نشین فونیکس در ناحیه شمالگان مریخ می گذرد این آزمایشگاه علمی شاهد گذر گردباد کوچکی از کنار خود بود.

برای دانلود کلیک کنید

شب هایی که روشنند

نور بیشتر، آبادتر! متاسفانه این طرز فکر عقب افتاده و به نوعی خودخواهانه مدتی است در ایران هم رایج شده. به خصوص این‌که استفاده زیاد از برق برای بسیاری هزینه سنگینی ندارد و به رخ‌نمایی نورانی بودن یا به احساس امنیت حاصل از روزشدن محیط طبیعی شب می‌ارزد. روستاهای کوچک به اندازه یک شهر نورانی می‌شوند تا در مقابل هم قد علم کنند، به خصوص وقتی که جاذبه‌ای گردشگری در آنها معرفی شود یا جمعیت آنجا به حدی برسد که با کمی نمادهای شهری، مثل نورهای خیره‌کننده و نابودکننده آرامش و طبیعت شب، بتوان آن روستا را به شهر تغییر داد. ویلایی تفریحی که به‌جز چند روز سال که میزبان توانگرانی است که در هر ییلاق یک خانه ساخته‌‌اند، در طول سال خالی از سکنه با چراغ‌های روشن و بی‌علت خودنمایی می‌کند، که شاید همه به یادشان باشد که این خانه فلان توانگر است و در طبیعت شب هیچ چیزی به‌جز نور خیره‌کننده آنجا را نبینند. یک بقالی کوچک در شهر آن قدر سردر خود را نورانی می‌کند که زیر آن احساس می‌کنید ساعت 12 ظهر است. پمپ بنزینی کوچک یا حتی یک رستوران میان‌راهی آن قدر مملو از نورافکن‌های شدید می‌شود که از کیلومترها دورتر نور آن به چشم آید و مشتری را جذب کند بی‌خبر از آن‌که خیرگی حاصل از نور آن در چشم راننده می‌تواند سبب حادثه و حتی مرگ یک یا چند انسان شود. آیا نورافشانان در مقابل چنین احتمالی احساس مسئولیت می‌کنند؟
مشکل آلودگی نوری مسئله جدیدی نیست اما در سال‌های اخیر رشد بی سابقه‌ای در ایران داشته است. تبعات آن فقط به حادثه‌های احتمالی و از دست رفتن آرامش شب ختم نمی‌شود. بخش دیگر آسمانی است که بالای سر از دست می‌رود. آسمان‌شب بخشی از طبیعت است و همان‌قدر که ساخته‌شدن یک برج درست مقابل دید دریا یا یک کوه زیبا از پنجره شما آزار‌دهنده است، برای آنهایی که این بخش از طبیعت را می‌شناسند تابیدن نورهای اضافه به آسمان همان‌قدر دل‌آزار است. انسان هزاران سال با این بخش از طبیعت اخت بوده است. هنوز تعدادی هستند که در شب‌های تابستان در حیاط و ایوان خانه روستایی خود با رواندازی از ستاره‌ها می‌خوابند یا آنهایی که تهران سی‌چهل سال پیش را به یاد ما می‌آورند که چطور تک شهاب‌ها را از بام خانه می‌شمردند و با فکری آرام به خواب می‌رفتند. از دست رفتن طبیعت فقط نابودی یک منظره نیست، نابودی آرامش زندگی است.
 نور نیاز زندگی در دنیای مدرن است اما فقط شیوه و میزان استفاده از آن است که باید بیاموزیم. برخی از ما در زندگی روزمره سیاره زمین یا حتی شهر و کشور خودمان را دریایی بی‌انتها تصور می‌کنیم که خراب‌کاری‌ها را می‌شورد و می‌برد. کیسه پلاستیک یا بطری را که در طبیعت پرت می‌کنیم احتمالا باد یا موج آب با خود می‌برد. اما کجا می‌برد؟ آیا این‌که فقط از مقابل چشم شما دورکند کافی است؟ آیا اگر روستای بالایی زباله‌های خود در دره پایینی بریزند چون آن‌ها را دیگر در محیط خود نمی‌بینند کافی است؟ به مرور بر سر روستای پایین دره چه می‌آید. آیا چون زمین سیاره بزرگی است بریدن چند درخت، روشن‌کردن صد نورافکن بی‌مصرف، و نابودشدن چند دریاچه بی‌اهمیت است؟ این تفکر شاید در جامعه‌ای قبیله‌ای با جمعیت‌های چند صدنفره برای زمین بی‌خطر بوده ‌است اما حالا که هفت میلیاردنفر هستیم چطور؟

برای دانلود کلیک کنید